خوانایی در فضای شهری

خوانایی در فضای شهری

نوشته شده توسط پرند | اسفند ۲۷, ۱۳۹۵ | وبلاگ

نشانه شناسی در طراحی فضای شهری، به لحاظ ارتباط بهتر شهروندان با عناصر، که همان لایه های شهری هستند از موضوعات حائز اهمیت است. معنا و نشانه به عنوان یکی ازتأثیرگذارترین ابزارهای ارتباطی، مفاهیم متفاوتی را برای شهروندان تداعی می کند. نشانه ها، مفهوم خوانایی و درک فضای شهری را برای شهروندان میسر می کنند. در برخی مواقع این خوانایی به دلیل عدم رعایت عوامل نشانه شناسی غیر قابل درک می شود.

مفهوم خوانایی

طراحی یک مکان می تواند از جنبه های متفاوتی بر قدرت و یا نحوه ی انتخاب مردم تاثیر بگذارد: “نفوذ پذیری، گوناگونی، خوانایی، انعطاف پذیری، تناسب بصری، غنای حسی و رنگ تعلق. منظر شهری نزد ساکنان شهر، حامل معناست ؛ خوانایی جزئی از معناست. خوانایی یعنی اینکه تا چه میزان ساکنین یک سکونتگاه قادر به برقراری ارتباط صحیح با یکدیگر از طریق عناصر کالبدی هستند. خوانایی، وضوح بصری از شهر است که ملاحظه ی آن با مطالعه ی تصویر ذهنی ای که مردم از محل زندگی خود دارند انجام می شود. منظور از خوانایی این است که بتوان به آسانی اجزای شهر را شناخت و بتوان آن ها را در ذهن در قالبی به هم پیوسته به یکدیگر ارتباط داد. خوانایی، کیفیتی است که موجبات قابل درک شدن یک مکان را فراهم می آورد. بخش بزرگی از این خوانایی در فضای شهری بر عهده مبلمان و تجهیزات شهری می باشد.

  • عناصر مبلمان شهری و خوانایی فرهنگی:یک نمونه از رویکردهای فرهنگی، شهر فرهنگی (شهری که فرهنگ در مناسبات اجتماعی، آثار گذشتگان، سنت ها، آیین ها، نمادها، زبان، روابط اجتماعی، کالبد و در تمام عناصر فرهنگی آن قابل مشاهده است) به عنوان اجزای مکمل مورد بررسی قرار می دهد. از خصوصیات مبلمان شهری وابسته بودن آن به فرهنگ است . مبلمان شهری به عنوان یک نمونه از عناصر محیطی، بازتاب پیش زمینه و پس زمینه فرهنگی می باشد؛ به این معنی که اقلیم، خرده اقلیم و فرهنگ آن منطقه یا محله، در طراحی و اجرای این عناصردیده شود. با دیدن عناصر مبلمان شهری با المانهای فرهنگی در یک منطقه، پیشینه و هویت فرهنگی برای آنان یادآور می شود. خوانایی فرهنگی در این زمینه به مفهوم این واقعیت است که افراد با دیدن این عناصر، که معرف هویت فرهنگی خود هستند و معنای لازمه را در این زمینه به کاربر خود القا می کنند.
  • عناصر مبلمان شهری و خوانایی عملکردی: استفاده كنندگان مبلمان شهري،گروههاي مختلف جامعه هستند كه بنابرنيازخود، انتظارات جسمي و روحي متفاوتي ازاين محصولات را دارند. در نظر گرفتن این نیازها و پاسخگویی به آنها، ارتباط زیادی با استاندارهای ارگونومیک دارد . در این نوع خوانایی، محصول به گونه ای عنوان می شود، که خود عملکردش را برای کاربر تعریف کرده و جوابگوی نیازهای اولیه کاربر به عنوان عنصری از عناصر مبلمان شهری باشد. در این صورت رضایت کامل برای کاربر ایجاد شده و با وجود چنین امری عنوان می شود که محصول از لحاظ عملکردی خوانایی دارد. همانطور که عنوان شد این خوانایی ارتباط زیادی با خوانایی ارگونومیک از دیدگاه استاندارهای طراحی برقرار می کند.
  • خوانایی فرمی در عناصر مبلمان شهری: طراحي فرم مبلمان شهري بايد به صورتي باشدكه علاوه برهماهنگي با نيازكاربران و انطباق با بدن انسان ونوع كاربردي كه دارند، از لحاظ بصري نيز زيبا بوده و به ارتقاءكيفيات بصري محيط شهري كمك كند و مهمتر از همه اينكه فرم عناصر مبلمان شهري نبايد باعث اختلال ديد افراد درشهرگردد . خوانایی فرمی زمانی حاصل می شود که فرم عناصر شهری در حین سادگی، جذابیت بصری را برای جذب کاربران داشته باشد. این نوع از خوانایی می تواند در برگیرنده خوانایی زیبایی هم باشد. به این دلیل که زیبا بودن یک محصول باعث جذب کاربر می شود.
  • خوانایی رنگ در عناصر مبلمان شهری: رنگ ازمهمترین عناصري است كه می تواند درتعريف و خواناكردن فضاهاي شهري مؤثربوده و ازاغتشاش و از هم گسيختگي اين فضاها جلوگيري كند ودرهويت بخشي به شهر تأثيربگذارد. هویت بسیاری از شهرهای دنیا با رنگ های استفاده شده در سیما و منظر آن شهرها تعریف شده است . رنگ ها باعث عمق بخشیدن به فضای شهری می شوند و عناصر شهری را قابل فهم و خوانا می کنند . همچنين توجه به شرايط اقليمي منطقه مورد نظر براي طراحي ودرك رنگهاي غالب، درگزينش رنگ نيزبسيارمؤثراست . به صورتي كه ازتوناليته بيشتر، بايددرمناطق معتدل استفاده كرد.
  • خوانایی تعاملی در عناصر مبلمان شهری: یکی از عوامل خوانایی تعاملی، ارتباط برقرار کردن کاربر با عناصر مبلمان شهری می باشد؛ هنگامی که شهروندان به سمت یک عنصر از عناصر مبلمان شهری گرایش بیشتری نشان می دهند، تعامل لازمه برای استفاده کاربر از محصول ایجاد شده و خوانایی تعاملی مطرح می شود.
  • خوانایی فضا و درک فضایی: یکی از عوامل درک و معنی کردن عناصر مبلمان شهری توسط کاربر، درک و تجسم الگوی فضای شهری است. فضایی که نیمکت ویا سطل زباله در آن به عنوان مهمترین عامل مؤثر در خوانایی این محصولات می باشد. فضایی که ساختار نامنظم دارد باعث ایجاد اغتشـــاش شده و تا حد چشمگیری این خوانایی را کاهش می دهد. فضای شهری شامل چندین لایه است: لایه های فیزیکی، تاریخی، بصری و فرهنگی. اگر هر یک از این لایه ها در جای خود نباشند؛ باعث ایجـاد ناآرامی در فضای شهری شده و مفهوم فضای شهری را به هم می ریـزد.
  • خوانایی هویتی در مبلمان شهری: “کالن” هویت را چنین تعریف می کند: توجه به شخصیت فردی هر محیط و پرهیز از یکنواختی و تشابه در محیط های شهری. در تعریف “جیکوبز” هویت محیط در ارتباط با فعالیت ها و زندگی در فضاها و عرصه های عمومی تعریف می شود. “راپاپورت” هویت را خصوصیاتی از محیط تعریف می کند که در شرایط مختلف تغییر نمی کند. هويت اصطلاحاً مجموعه اي ازعلايم، آثارمادي، زيستي، فرهنگي و رواني است كه موجب شناسايي فرد ازفرد،گروه ازگروه، اهليتي ازاهليت ديگر و يا فرهنگي از فرهنگ ديگرمي شود . “هويت”به عنوان يكي ازمهمترين عوامل ادراك شهر، نقش بسزايي را درشناخت شهروندان ازعناصر شهر بر عهده دارد. لینچ ساده ترین شکل معنی را هویت تعریف می کند. یعنی “حدی که شخص می تواند یک مکان را به عنوان مکان متمایزی از سایر مکانها شناخته و یا باز شناسی نماید” . آنچه اثري رادرنگاه عموم با– يابي – هويت جلوه مي دهد، تعلق يا عدم تعلق آن به هويت جمعي است. دراين نگاه اثربا هويت اثري است كه هويت آن در راستاي هويت جمعي باشد؛ چون يك بناي تاريخي دريك بافت تاريخي. در مورد المانها و عناصر شهری هم این مسئله صدق می کند، عناصر موجود در بافت شهری با فرهنگ های متفاوت می بایست گویای هویت آن بافت بوده و برای کاربران تداعی کننده آن هویت باشد.

بنابراين تلقي ازمفهوم هويت، هويت محيط انسان ساخت را نيز مي توان درقالب رابطه بين انسان ومحيط تعريف كرد.

خوانایی ارگونومیک در مبلمان شهری: ارگونومی عبارت است از تطابق علمی کار و محیط کار با مشخصات فیزیکی و روانی انسان می باشد.که این تطابق ازطريق علوم مختلفي مانندآنتروپومتري، بيومكانيك، طراحي و غیره مي تواند مشكلات ناشي ازعدم تناسب را تاحد زيادي ازبين ببرد .

این خوانایی می تواند در تک تک عناصر محیطی لحاظ شود و در درک فضا موثر باشد. به عنوان نمونه در نیمکت های شهری استفاده از رنگ و فرم و استاندارخای طراحی می تواند در ارتباز موثر کاربرو محصول حائز اهمیت باشد.

مطالب مرتبط

نوشته شده توسطtayarani | ۲۱ مهر ۱۳۹۷
تاثیرات یک بسته بندی در موفقیت فروش کالا انکار ناپذیر می باشد. تاثیر یک بسته بندی با رعایت تمامی اصول برندینگ و بازاریابی در موفقیت فروش کالا : تا بحال…
خلاقیتهای گرافیکی
نوشته شده توسطtayarani | ۱۸ مهر ۱۳۹۷
خلاقیتهای گرافیکی (creativity) در طراحی گرافیک به قدرت انعطاف پذیری ذهن طراح و درک او از ایده برای ساخت  و ایجاد طراحی جدیدی است. طراح در این مرحله باید تمام…
نوشته شده توسطtayarani | ۲۰ شهریور ۱۳۹۷
نکاتی تاثیر گذار در طراحی بیلبورد می تواند در جلب توجه مخاطبین موثر باشد. در اکثر شرکت‌ها وقتی صحبت از تبلیغ یا آگهی دادن برای محصولات و خدمات در رسانه‌های مختلف…